مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی

چکیده به منظور بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش سیستم‌های خاک ورزی حفاظتی، روش‌های خاک ورزی مورد استفاده گندم‌کاران بخش مرکزی شهرستان داراب به سه گروه خاک‌ورزی مرسوم، کم خاک‌ورزی و بی‌خاک‌ورزی طبقه‌بندی شدند. برای این منظور از مدل لاجیت چند گزینه‌ای و با استفاده از داده‌های بدست آمده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی استفاده گردید. متغیرهای توضیحی مدل شامل سن کشاورز، سطح تحصیلات، میزان تجربه خاک‌ورزی حفاظتی، وضعیت اشتغال خارج از مزرعه کشاورز، تعداد اعضای خانوار، اندازه مزرعه، تعداد قطعات زمین و میزان اطلاعات کشاورز از خاک‌ورزی حفاظتی بودند. نتایج تحقیق نشان داد که تجربه کشاورز در استفاده از روش خاک‌ورزی حفاظتی، میزان مالکیت زمین و سطح اطلاعات کشاورز از سیستم‌های خاک‌ورزی حفاظتی اثر معنی‌دار و مثبتی بر پذیرش سیستم کم خاک‌ورزی دارد. هم‌چنین ضرایب تخمین مدل در مقایسه سیستم بی خاک‌ورزی نسبت به روش خاک‌ورزی مرسوم نشان داد که متغیرهای سطح تحصیلات کشاورز، میزان تجربه خاک‌ورزی حفاظتی، داشتن شغل خارج از مزرعه، میزان مالکیت زمین و سطح اطلاعات کشاورز از سیستم‌های خاک‌ورزی حفاظتی بر رفتار پذیرش سیستم بی خاک‌ورزی در کشت گندم اثر معنی‌دار و مثبت و تعداد قطعات زمین بر پذیرش روش کاشت مستقیم اثر معنی‌دار و منفی دارند.

چکیده رضایت شغلی یک حالت عاطفی مثبت یا خوشایند ناشی از ادراک فرد درباره کار و یا تجربه‌اش از کار است، که تحقیق حاضر به منظور مدل‌یابی معادله ساختاری رضایت شغلی آموزشگران (تخصصی و عمومی) هنرستان‌های کشاورزی استان مازندران انجام گرفته است. روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری این تحقیق (آموزشگران تخصصی و عمومی هنرستان‌های کشاورزی استان مازندران) شامل 127 نفر می‌باشد و تعداد نمونه بر اساس فرمول کوکران 85 نفر برآورد شد که برای افزایش دقت مطالعه با اضافه کردن 25 به آن در مجموع به 110 رسانده شد و نیز به منظور انتخاب نمونه‌ها از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده استفاده گردید که در نهایت جمعاً به 108 پرسشنامه پاسخ داده شد. ابزار تحقیق پرسشنامه‌ای محقق ساخته بود که روایی محتوایی آن براساس نظر متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی تأیید و پایایی آن با استفاده از فرمول آلفای کرونباخ برابر با 95/0 و تتای ترتیبی برابر 92/0 و پایایی ترکیبی برابر 87/0 محاسبه گردید. نتایج تجزیه تحلیل داده‌های تحقیق مبین آن بود که میزان رضایت شغلی (85 درصد از آموزشگران هنرستان‌های کشاورزی استان مازندران) در حد متوسط و بالا است. هم‌چنین با توجه به نتایج مدل‌یابی معادله ساختاری، رضایت شغلی آموزشگران هنرستان‌های کشاورزی استان مازندران از عناصر مختلف تأثیر می‌پذیرد که مهم‌ترین عامل مؤثر بر رضایت شغلی، عامل محیطی است که ضریب مسیر آن 64/0 می‌باشد. عامل انگیزشی نیز به میزان 26/0 در رضایت شغلی تأثیر دارد. هم‌چنین عامل محیطی بر عامل انگیزشی، با ضریب مسیر 55/0 تأثیر دارد.

چکیده شهرنشینی، افزایش جمعیت و حرکت از سمت تولید سنتی به صنعتی، روند رشد و توسعه اقتصادی کشورها را سرعت بخشیده و به موازات آن، پیامدهای زیست محیطی قابل ملاحظه‌ای بر جای گذاشته است. هدف این پژوهش بررسی تأثیر متغیرهای مختلفی از جمله آزادسازی تجاری، مزیت نسبی، سطح تولید و دیگر متغیرهای مهم و اثرگذار بر میزان انتشار گاز دی‌اکسیدکربن در کشورهای مختلف جهان است. در انجام محاسبات از نرم افزار Stata11 بهره گرفته شد، داده‌ها تابلویی و مربوط به 77 کشور طی سال‌های 2010-1980 است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که آلودگی محیط زیست و به طور خاص انتشار Co2، در هر چهار گروه از کشورهای تحت بررسی با آلودگی دوره قبل ارتباط مستقیم دارد، با درآمد سرانه رابطه مستقیم و با مجذور آن رابطه عکس دارد، با نسبت سرمایه به نیروی کار رابطه مستقیم و با مجذور آن رابطه عکس دارد و در نهایت با آزادسازی تجاری در گروه کشورهای با درآمد بالا و متوسط به بالا اثر معکوس و در گروه کشورهای با درآمد کم و متوسط به پایین ارتباط مستقیم دارد.

چکیده در مطالعه حاضر به مقایسه تحلیلی تولید و تجارت پسته در ایران و آمریکا و شناسایی عوامل اصلی مؤثر بر تقاضای صادرات برای پسته ایران و آمریکا پرداخته شد؛ بدین منظور به مطالعه و تحلیل اثر قیمت پسته و اثر شوک‌های امنیت غذایی با استفاده از اطلاعات سال‌های 1970 تا 2011 پرداخته شد. در ادامه به بررسی رابطه بین نرخ ارز و صادرات پسته در اقتصاد ایران و بررسی وجود اثرات غیر خطی در روابط علی بین آن‌ها پرداخته شد. بدین منظور، اعتبار فرضیه وجود رابطة غیر خطی بین نرخ ارز و صادرات پسته با استفاده از مدل انتقال ملایم4 (STAR) بررسی شد. نتایج مدل انتقال ملایم نشان داد که جریان غیر خطی علیت گرنجر از نرخ ارز به صادرات پسته و بالعکس وجود دارد. بنابراین پیشنهاد می‌گردد که وجود رابطة غیر خطی در ارتباط پویای بین نرخ ارز و صادرات پسته را برای تعیین سطح آستانه‌ای از منافع بالقوه توسعه صادرات پسته مورد توجه قرار گیرد. هم‌چنین شناخت کامل بازارهای هدف صادراتی و کسب اطلاعات کامل از جایگاه رقبای بزرگ ایران در تولید و تجارت پسته برای تصمیم‌گیران اقتصادی جهت حفظ سهم بازار در سطح بین المللی ضروری است.

چکیده هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی وجوه متمایزکننده گرایش شهروندان به خرید از بازار میوه و تره بار و بازارهای موازی آن در شهر کرج می-باشد. آمار و اطلاعات با تکمیل 150 پرسش نامه از شهروندان در سال 1391 به دست آمد. نتایج این پژوهش با استفاده از تحلیل تمایزی چند گروهی در سه گروه خریداران از بازار میوه و تره بار، مغازه خرده فروشی و وانت بار میوه نشان می دهد که دریافت وجه به صورت غیرنقدی، ارائه فاکتور خرید، کیفیت بالاتر، درجه اهمیت میوه در سبد خانوار، برخورد فروشنده، دوره زمانی باز بودن گسترده تر، بهره بردن از سود توسط فروشنده آشناتر و مدت زمان اختصاصی به خرید میوه در هر دفعه بیش ترین نقش را در ایجاد تمایز بین دو گروه خریداران مغازه های خرده فروشی و خریداران از بازار میوه و تره بار در مقابل گروه خریداران از وانت بار ایفا می نمایند. علاوه بر این، نتایج این پژوهش حاکی از آن است که میزان هزینه ماهانه خانوار، میزان خرید ماهانه میوه، قدرت دست چین کردن، قیمت منطقی تر نسبت به کیفیت، بسته بندی، تحصیلات، تعداد دفعات خرید میوه توسط خانوار در ماه، تنوع بیش تر محصولات، اعتماد به قیمت های ارائه شده و فاصله نزدیک تر به ترتیب بیش ترین نقش را در ایجاد تمایز بین گروه‌ خریداران از مغازه های خرده فروشی و گروه خریداران از بازار میوه و تره بار بر عهده دارند. در پایان پیشنهاد می شود که آموزش های لازم به منظور برخورد مناسب با خریداران به فروشندگان بازار میوه و تره بار داده شود. همچنین به بسته بندی میوه در بازار میوه و تره بار توجه بیش تری شود و این امکان فراهم شود که شهروندان بتوانند میوه ها را دست چین کنند.

چکیده شوک‌های بهره‌وری یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر تصمیمات بنگاه‌ها در تعیین سطح بهینه نهاده‌های تولید هستند. شوک‌های بهره‌وری غیرقابل مشاهده، با ایجاد مسائل انتخاب و هم‌زمانی، باعث می‌شوند که برآوردگرهایی مثل حداقل مربعات معمولی، برآوردهای تورش‌داری را در مورد ضرایب نهاده‌های تابع تولید ارائه کنند. اما در روش لیوینسون و پترین برای برآورد ضرایب نهاده‌های تابع تولید، از نهاده‌های واسطه‌ای به عنوان متغیر جانشین استفاده می‌شود و چنین استدلال می‌شود که بنگاه‌ها به هنگام مواجهه با شوک‌های بهره‌وری، نهاده‌های واسطه‌ای توسط بنگاه تعدیل خواهند شد. در این روش بر اساس کنترل ناپارامتریک غیرخطی شوک‌های بهره‌وری می‌توان به برآوردهای بدون تورشی از ضرایب نهاده‌های تابع تولید دست یافت. به منظور بررسی این فرضیه، از داده‌های 11 استان منتخب طی دوره 1379-1387 برای برآورد تابع تولید گندم با روش‌های حداقل مربعات معمولی، اثرات تصادفی و لیوینسون و پترین استفاده شده است. بر اساس نتایج تحقیق، در روش حداقل مربعات معمولی، ضرایب برآوردشده برای نهاده‌های آب و کود به سمت بالا تورش‌دار هستند و نهاده سرمایه با تورش به سمت پایین برآورد شده است. بنابراین برای کنترل تورش ناشی از مسائل هم‌زمانی و انتخاب، باید از روش‌های ناپارامتریک برای مدل‌سازی شوک‌های بهره‌وری غیرقابل مشاهده استفاده شود. به علاوه نتایج نشان می‌دهند که واکنش به شوک‌های بهره‌وری در مزارع تولید گندم استان‌های منتخب، از طریق تعدیل در تقاضای نهاده‌ها انجام می‌شود و همبستگی معنی‌داری میان تعدیل نهاده‌ها و شوک‌های بهره‌وری وجود دارد.

چکیده این مقاله به بررسی تأثیر سودآوری، هزینه های تحقیق و توسعه، درجه تمرکز بازار و تبلیغات بر سهم بازار در بنگاه های بزرگ تولیدی مواد غذایی و آشامیدنی ایران پرداخته است. برای این منظور از داده های کارگاه های بزرگ صنعتی با 50 نفر کارکن و بالاتر و فعال در 23 کد 4 رقمی ISIC تولید مواد غذایی و آشامیدنی ایران و در طی سال های1390-1379 استفاده شده و مدل تحقیق با بهره گیری از رهیافت داده های تابلویی تخمین زده شده است. نتایج حاصل از تخمین مدل دلالت بر این دارد که کشش سهم بازار بنگاه های بزرگ تولیدی مواد غذایی و آشامیدنی ایران نسبت به متغیر سودآوری، در مقایسه با سایر متغیرهای توضیحی مدل، بیش‌تر بوده و متغیرهای هزینه های تبلیغات، هزینه های تحقیق و توسعه و درجه تمرکز بازار نیز دارای تأثیر مثبت و معنی دار بر سهم بازار این صنایع می باشند. از این‌رو مهم‌ترین توصیه سیاستی این مطالعه آن است که مدیران بنگاه‌ها و مسئولین اقتصادی با فراهم نمودن بستر لازم زمینه را برای افزایش هزینه های تحقیق و توسعه، هزینه های تبلیغات و افزایش سودآوری بنگاه های بزرگ تولیدی مواد غذایی و آشامیدنی ایران را فراهم نموده و از این طریق به افزایش سهم بازاری آن‌ها کمک نمایند.

چکیده در این مقاله با استفاده از روش ایواتا، کشش تغییرات حدسی در صنعت مواد غذایی و آشامیدنی ایران بررسی شده است و با توجه به اطلاعات بخش عرضه و تقاضا و فرآیند بهینه‌سازی رفتار تولید کننده، تابع سنجش کشش تغییرات حدسی استخراج شده است. مقادیر تجربی کشش تغییرات حدسی با استفاده از داده‌های تخمین زده شده کشش قیمتی تقاضا، کشش هزینه و هزینه نهایی برای صنایع مذکور به دست آمده است. در این تحقیق برای به دست آوردن کشش قیمتی از تابع تقاضای AIDS استفاده شده است. تابع AID به وسیله شاخص استون به روش رگرسیون‌های به ظاهر غیرمرتبط (SUR) برآورد شده و کشش قیمتی تقاضا براساس رابطه کالفنت محاسبه شده است. یافته‌های مقاله موید آن است که صنعت تولید روغن نباتی و حیوانی با 37/19 بیش‌ترین کشش تغییر حدسی را در بین صنایع مواد غذایی و آشامیدنی دارا می‌باشد )هر چه مقدار کشش تغییرات حدسی اختلاف بیش‌تری با صفر داشته باشد نشان‌دهنده رفتار انحصاری در صنعت می‌باشد(. پس از آن صنعت فرآورده‌های لبنی، صنعت قند و شکر و تولید مالتا و ماءالشعیر به ترتیب با ارقام 01/18، 18/17 و 51/10 بیش‌ترین تغییرات حدسی را دارا بوده‌اند.

چکیده درباره اثرات متغیرهای کلان اقتصادی روی متغیرهای حقیقی و اسمی نظرات گوناگونی مطرح شده است. بررسی تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر رشد اقتصادی برای پاسخ به این سؤال که آیا تغییرات متغیرهای کلان اقتصادی در ادوار تجاری ابزار سیاستی مفیدی است یا نه، حائز اهمیت است. در مطالعه حاضر جهت بررسی تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی، از الگوی خودرگرسیون برداری بیزین و داده‌های فصلی سال های 91-1369 استفاده شده است. در الگوهای خودرگرسیون برداری به دلیل وجود پارامترهای زیاد در مدل، پیش بینی های مدل منحرف می‌شوند. الگوی خودرگرسیو برداری بیزین به دلیل کاهش پارامترهای مدل و در نظر گرفتن توابع پیشین، پیش بینی های قابل اعتمادتری انجام می دهند و ضرایب مدل با دقت بیش‌تری برآورد می گردند. بر اساس نتایج معیار RMSE تابع پیشین نرمال- ویشارت به عنوان توزیع پیشین مناسب در این تحقیق شناخته شد. مطابق نتایج حاصل از تابع واکنش آنی اثر شوک متغیرهای کلان اقتصادی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی و سرمایه‌گذاری داخلی پایدار بوده و در مورد درآمد مالیاتی، نرخ ارز و پایه پولی به ترتیب بعد از 5، 7 و 4 دوره میرا می‌شوند. شوک متغیرهای کلان اقتصادی در نیمه اول سال اثر افزایشی روی ارزش افزوده بخش کشاورزی داشته و در نیمه دوم سال اثر کاهشی روی آن دارد.

چکیده بخش کشاورزی بدلیل تعاملات گسترده‌ای که با محیط دارد، بیش‌ترین تأثیر را از پدیده تغییر اقلیم می پذیرد و در نتیجه ضمن تغییرشرایط تولید باعث تغییرات رفاهی در سطح جامعه می شود. در این مقاله تلاش شد اثرات رفاهی تغییر در پارامترهای اقلیمی بر محصول گندم ایران بررسی شود. بدین منظور ابتدا توابع رگرسیونی عملکرد تخمین زده شد. سپس توابع عرضه، تقاضا و واردات گندم با استفاده از سیستم معادلات هم‌زمان برآورد گردید. در نهایت به منظور بررسی اثرات رفاهی ناشی از تغییر در پارامترهای اقلیمی دما و بارندگی، از یک مدل برنامه‌ریزی قیمت درونزا در قالب سه سناریوی مختلف اقلیمی استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که در صورت کاهش بارندگی توأم با افزایش درجه حرارت، مازاد رفاه مصرف-کنندگان، تولیدکنندگان و در نتیجه مازاد رفاه کل جامعه کاهش خواهد یافت و مصرف‌کنندگان نسبت به تولیدکنندگان رفاه بیش‌تری را از دست خواهند داد.