مدیریت منابع آب و امنیت غذائی حوضه زاینده رود: کاربرد روش تحلیل یکپارچه حوضه آبریز رودخانه

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

چکیده

کشاورزی فاریاب، مساعدت مهمی به افزایش عرضه مواد غذایی داخلی در کشورهای در حال توسعه داشته و نقش اصلی را در امنیت غذایی این کشورها بازی می کند. طراحی خوب سیاستهای مدیریت منابع آب پتانسیل ویژه ای برای بهبود کارائی تخصیص و استفاده از آب و همچنین مساعدتی به اهداف امنیت غذایی خواهد داشت. مطالعه جاری، یک الگوی برنامه ریزی ریاضی اقتصادی- هیدرولوژیکی یکپارچه در مقیاس حوضه آبریز رودخانه را به منظور استفاده پایدار از منابع آب و پاسخگوئی به اهداف امنیت غذائی، ارائه می کند. هدف این الگو حداکثر کردن ارزش حال خالص منافع اقتصادی و زیست محیطی برای یک دوره 10 ساله مشروط به ساختارهای هیدرولوژیکی، اگرونومیکی، نهادی و اقتصادی حوضه بود. از طریق این الگو، سیاست تخصیص و استفاده بهینه از آب در مقابل سیاست پایه برای دو سناریوی عرضه آب نرمال و خشکسالی در حوضه زاینده رود در مرکز ایران به عنوان محدوده مطالعاتی ارزیابی شد. داده های مورد نیاز این الگو به سه شیوه تحقیق پیمایشی، مطالعات و گزارشات اسنادی و استفاده از نظرات کارشناسان و خبرگان، جمع آوری شد. نتایج نشان داد که کاربرد چنین برنامه ای نه تنها راندمان مصرف آب در حوضه را بهبود می بخشد، بلکه ارتقای امنیت غذائی از طریق افزایش سهم مناطق پائین دست رودخانه در تولید محصولات غذائی پایه در شرایط کاهش عرضه آب را نیز به همراه دارد. روش مورد استفاده و نتایج به دست آمده می توانند در کشف سیاستهای مناسب برای مدیریت منابع آب تحت شرایط کم آبی، به کار برده شوند. این روش می تواند موجب بهبود ابتکار عمل در مدیریت پایدار منابع آب و همچنین تامین امنیت غذائی نسلهای فعلی و آینده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Water Resources Management and Food Security in Zayandeh Rud Basin: An Integrated River Basin Analysis

نویسندگان [English]

  • A. Nikouei
  • M. Zibaei
چکیده [English]

Irrigated agriculture is an important contributor to the expansion of national food supplies and is expected to play a major role in food security of developing countries. Such countries face water crisis for securing the food staples. Well designed water resource policies potentially can improve the water allocation and use efficiency as well as the food security objectives. This paper presents an hyrdro-economic model implemented through the development of an integrated basin framework for sustaining water resources uses and addressing the food security goals. The objective is to maximize the discounted net present value of the sum of both use and environmental economic benefits over a 10 year time horizon, subject to the basin’s hydrological, agronomic, institutional, and economic structure. Using this approach, optimal water allocations and uses is examined in Zayandeh-Rud River Basin of central Iran. This policy is evaluated against a background of two alternative hydrologic supply scenarios. Three important data sources including survey data, incidental studies, reports, and selected expert knowledge were used to assign all needed data for the model. Results reveal that this program not only increases basin's irrigation efficiency, but also improves the food security through increasing proportional sharing of downstream irrigated districts in the food staple productions under reduced water supply. The study approach and the results contributes to realize effective policies toward sustainable management of water resources under water scarcity circumstances. We conclude that river basin analysis within an integrated framework would considerably enhance the effectiveness of sustainable water resource management as well as provide food security for current and future generations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • water resources management
  • Integrated basin model
  • Food security
  • Zayandeh rud JEL classification: C6
  • Q25