ارزیابی هزینه- اثربخشی سیاست اعطای کمک بلاعوض سامانههای آبیاری تحت فشار در حفاظت از منابع آب زیرزمینی
دوره 33، شماره 2، تابستان 1398، صفحه 205-220
https://doi.org/10.22067/jead2.v0i0.80152
محمد علی روشن فر، حمید امیرنژاد، حامد نجفی علمدارلو، بیژن نظری
چکیده برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی در سالهای اخیر موجب بدتر شدن وضعیت این منابع ارزشمند شده است. یکی از دشتهای ممنوعه کشور که شاهد افت شدید سطح تراز آب زیرزمینی بوده است، دشت قزوین میباشد. امروزه سیاستهای مختلفی به منظور حفاظت از منابع آب زیرزمینی در جهان رایج است. از جمله سیاستهایی که در کشور ما نیز برای صرفهجویی آب آبیاری و حفاظت منابع آب تأکید زیادی بر آن شده و در قانون برنامه پنجم توسعه نیز بدان اشاره شده است، اعطای کمک بلاعوض سامانههای آبیاری تحت فشار میباشد. در مطالعه حاضر تلاش شده است با تشکیل یک مدل ریاضی بهینهسازی پویا و معادله تعادل آب زیرزمینی در آن تأثیر اجرای این سیاست بر صرفهجویی آب توسط کشاورزان و حفاظت آب زیرزمینی در دشت قزوین ارزیابی گردد. نتایج این تحقیق نشان داد که با افزایش سهم پرداخت کمک بلاعوض سامانه آبیاری و در نتیجه بهبود کارایی آبیاری، مصرف کل آب سطحی و زیرزمینی در کل منطقه کاهش یافته و موجب صرفهجویی آب میشود. این نتیجهگیری برای پمپاژ آب زیرزمینی نیز صادق بود. لذا، اجرای این سیاست برای کاهش پمپاژ آب اثربخش تشخیص داده شد. از سوی دیگر، به علت کاهش نفوذ آب به عمق با افزایش سهم پرداخت دولت، کسری ذخیره آبخوان کاهش مییابد. به عبارت دیگر، اجرای این سیاست منجر به حفاظت از منابع آب زیرزمینی نمیشود و بررسی معیار هزینه- اثربخشی نشان داد که این سیاست برای حفاظت آب زیرزمینی اثربخش نمیباشد.
برآورد ارزش اقتصادی آب شبکه آبیاری دشت قزوین: کاربرد رهیافت دوگان
دوره 25، شماره 2، تابستان 1390
https://doi.org/10.22067/jead2.v1390i2.9715
مهدی احسانی، قادر دشتی، باب اله حیاتی، محمد قهرمان زاده
چکیده چکیده
مواردی نظیر کم آبی مفرط، عدم تناسب زمانی و مکانی بارشها، بهرهوری پایین نهاده آب در بخش کشاورزی به همراه افزایش روزافزون تقاضا برای محصولات کشاورزی و همین طور خشکسالیهای مکرر باعث شده که آب به یک نهاده مهم و کمیاب در فرآیند تولید فرآوردههای کشاورزی تبدیل شود. بنابراین مدیریت صحیح تقاضا و تلاش برای صرفهجویی در مصرف آب میتواند ضمن توسعه کشتهای آبی، عوارض زیست محیطی ناشی از مصرف بیرویه آن را کاهش دهد. یکی از روشهای اعمال مدیریت تقاضای آب تعیین ارزش اقتصادی آن میباشد که موجبات تقویت نقش اقتصادی آب در توسعه را فراهم میسازد. در این راستا، هدف این مطالعه، تعیین ارزش اقتصادی آب کشاورزی از دید تقاضاکنندگان با استفاده از رهیافت تابع تولید و تابع هزینه دوگان در اراضی تحت پوشش شبکه آبیاری دشت قزوین در سال زراعی 87-1386 برای محصول گندم میباشد. بر اساس نتایج، ارزش اقتصادی نهاده آب از رهیافت های تابع تولید و تابع هزینه به ترتیب 586 و 609 ریال به ازای هر مترمکعب آب برآورد گردید.
طبقه بندی JEL : C61 ,Q25, R32
