بررسی احتمال و عوامل مؤثر بر مشارکت کشاورزان در بازارهای آتی و اختیارمعامله (مطالعه موردی: محصول پنبه شهرستان گنبدکاووس)
دوره 29، شماره 3، پاییز 1394، صفحه 242-257
https://doi.org/10.22067/jead2.v0i0.43215
فاطمه سخی، حسین محمدی، محمود صبوحی
چکیده کشاورزان با انواع مختلفی از مخاطرات طبیعی و غیرطبیعی در فعالیتهای کشاورزی مواجهاند و در نتیجه، درآمد آنها از تولیدات کشاورزی با بیثباتی همراه است. دامنه گستردهای از مخاطرات در درآمد حاصل از تولیدات کشاورزی تأثیرگذار است. یکی از مخاطرات مهمی که همواره گریبانگیر کشاورزان میباشد، خطر ناشی از نوسانات قیمت محصولات کشاورزی است. پنبه از جمله محصولات کشاورزی است که قیمت واقعی آن طی سالیان گذشته دارای نوسانات قابل توجهی بوده است. هدف از این تحقیق بررسی احتمال و عوامل موثر بر مشارکت کشاورزان در بازارهای آتی و اختیارمعامله به عنوان ابزارهای کاهنده نوسانات قیمت است. با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی ساده، تعداد 200 کشاورز پنبهکار انتخاب شده و دادههای مقطعی با تکمیل پرسشنامه جمعآوری شد. برای بررسی هدف مذکور از مدل رگرسیون لاجیت چندگانه استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که در دوره مورد بررسی 94-1393، 35 درصد از کشاورزان تمایلی به مشارکت در دو بازار آتی و اختیارمعامله ندارند. تمایل به مشارکت کشاورزان در بازار آتی 19 درصد و در بازار اختیارمعامله 5/21 درصد است. تمایل کشاورزان به مشارکت در هر دو بازار مذکور نیز 5/24 درصد بوده است. نتایج برآورد مدل لاجیت چندگانه برای احتمال مشارکت در بازارهای آتی و اختیارمعامله نشان داد که متغیرهای سطح تحصیلات، نحوه مالکیت مزرعه، سطح زیرکشت پنبه، درآمد غیرمزرعهای، تجربهکارکشاورزی، شاخص تمایل به استفاده از فنآوریهای نو، شاخص درک ریسک بازار پنبه و شاخص ریسکگریزی از لحاظ آماری معناداراند که در این میان متغیرهای نحوه مالکیت مزرعه، درآمد غیرمزرعهای و تجربهکارکشاورزی اثر منفی و متغیرهای دیگر اثر مثبتی بر احتمال مشارکت در بازارهای مذکور دارند. در راستای نتایج تحقیقپیشنهاد شده است که به صورت رسمی در برخی مناطق پنبه خیز کشور بازارهایی به صورت پایلوت برای قراردادهای آتی و اختیار ایجاد شده و کارامدی آنها در طول زمان بررسی گردد و در صورت موفقیت به سایر نقاط کشور که دارای مزیت نسبی برای تولید محصولات می باشند نیز این بازارها تعمیم داده شود.
تعیین آستانه اقتصادی کم آبیاری پنبه در شهرستان داراب
دوره 28، شماره 4، زمستان 1393، صفحه 312-321
https://doi.org/10.22067/jead2.v0i0.32460
عبدالرسول شیروانیان، حسن حقیقت نیا، سعید مهرجو
چکیده وقوع دوره های خشک سالی در مناطق جنوبی کشور به ویژه شهرستان داراب امری معمول و متداول است. همین امر، توجه به جنبه های اقتصادی تکنیک کم آبیاری را که از راه کارهای اساسی صرفه جویی در مصرف آب می باشد در تولید پنبه به عنوان یکی از مهمترین محصولات کشاورزی این شهرستان، ضروری نموده است. بر این اساس، به منظور بررسی اقتصادی تکنیک کم آبیاری پنبه و تعیین آستانه اقتصادی اعمال آن در شهرستان داراب، یک آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار به مدت دو سال در ایستگاه تحقیقات بختاجرد این شهرستان بر روی پنبه انجام گردید و در ادامه از تکنیک بودجه بندی جزئی و روش انگلیش برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد. تیمارهای اصلی مورد مطالعه شامل 1) آبیاری کلیه جویچه ها، 2) آبیاری جویچه های فرد،3) آبیاری یک در میان متغیر (یک نوبت آبیاری جویچه های فرد و نوبت بعد آبیاری جویچه های زوج)، 4) آبیاری به صورت دو نوبت در جویچه های فرد و یک نوبت آبیاری کامل و 5) آبیاری به صورت دو نوبت آبیاری کامل و یک نوبت آبیاری در جویچه های فرد، بودند. تیمارهای فرعی نیز شامل دو سطح ماده تنظیم کننده رشد گیاهی پیکس از گروه اکسین ها (0 و 1 لیتر در هکتار) به صورت محلول پاشی بود. نتایج نشان داد سطح آستانه اقتصادی کمآبیاری پنبه 8869 مترمکعب آب آبیاری در هکتار است که نسبت به میزان آب مصرفی در سطح آبیاری کامل موجب صرفه جویی 96/30 درصد (3977 مترمکعب در هکتار) در آب آبیاری می-گردد.
اقتصاد تولید پنبه: مطالعه کارایی هزینه و سود کشاورزان پنبهکار بشرویه
دوره 28، شماره 4، زمستان 1393، صفحه 360-367
https://doi.org/10.22067/jead2.v0i0.37266
سید محمد سیدی، محمود دانشور کاخکی
چکیده محصول راهبردی پنبه نقش مهمی در اقتصاد منطقه بشرویه به عنوان مرکز اصلی تولید پنبهی خراسان جنوبی ایفا میکند. در این تحقیق، کارایی مزارع پنبه بشرویه در سال 1387 با استفاده از رهیافت تحلیل فراگیر دادهها تعیین و عوامل موثر بر آن با استفاده از الگوی توبیت مورد بررسی قرار گرفته است. دادههای تحقیق از تکمیل 65 پرسشنامه که به روش نمونهگیری تصادفی طبقهبندی شده به سه گروه از کشاورزان پنبه کار بشرویه اختصاص یافته بود، استخراج شد. بر اساس نتایج روش تحلیل فراگیر دادهها، میانگین کارایی فنی، تخصیصی، هزینه و سود کشاورزان به ترتیب برابر 86/0، 80/0، 70/0 و 43/0 محاسبه شد. با استفاده از روش توبیت اثر دبی آب ورودی به مزارع و اندازه مزارع بر کارایی سود مثبت و معنادار، اثر تعداد دفعات سمپاشی منفی و معنادار و اثر سواد کشاورزان بیمعنی برآورد گردید. در نهایت یکپارچهسازی اراضی در کنار آموزش و انتقال فناوری بهمنظور ایجاد بستری مناسب جهت تولید کارای پنبه توصیه میشود.
تعیین میزان تغییرات مصرف نهادههای کشاورزی در اثر آزاد سازی قیمت نهادهها ( مطالعه موردی: تولید پنبه در ایران )
دوره 26، شماره 4، زمستان 1391، صفحه 228-236
https://doi.org/10.22067/jead2.v1391i4.19891
مصیب پهلوانی، سید کمیل طیبی، پروین طاهری، وحید کلاته عربی
چکیده در تحقیق حاضر ابتدا به منظور بررسی میزان حمایت از محصول پنبه شاخص مجموع میزان حمایت داخلی (AMS ) برای سالهای 1387- 1367 محاسبه شد. سپس با استفاده از اطلاعات سری زمانی برای سالهای مورد نظر، تابع هزینه ترانسلوگ مقید برآورد گردید و با محاسبه کششهای تقاضای قیمتی نهادهها واکنش کشاورزان نسبت به تغییرات قیمت ناشی از آزاد سازی مشخص شد. نتایج مطالعه نشان داد که در نرخ ارز آزاد در تمامی دوره از محصول پنبه حمایت به عمل آمده است و در نرخ ارز رسمی در سالهای 1371 و 80- 1378 از محصول پنبه حمایت صورت نگرفته است و کشاورزان مالیات پنهان پرداخت میکردهاند. کشش های قیمتی برای نهادههای کود شیمیایی، بذر و آب نیز به ترتیب برابر 342/0- ، 72/0- و 754/0- به دست آمد که نشان می دهد به ازای یک درصد افزایش قیمت ناشی از آزادسازی، مصرف نهادهها کمتر از یک درصد کاهش مییابد .کشش قیمتی برای نهاده سم نیز برابر با 614/7- است که نشان دهنده کاهش قابل توجه مصرف سم نسبت به افزایش قیمت ناشی از آزادسازی است. در نهایت پیشنهاد می شود با اعمال برنامه های به زراعی و به نژادی ، زمینه برای رقابت تولیدکنندگان داخلی بارقبای خارجی فراهم شود. همچنین برای آزاد سازی قیمت نهاده سم با توجه به بالا بودن کشش قیمتی آن، پیشنهاد می شود افزایش قیمت این نهاده به تدریج صورت گیرد و با ترویج مبارزه بیولوژیک با آفات و بیماریها زمینه کاهش مصرف سم فراهم شود.
