کاربرد شاخص ترکیبی جداسازی- تجزیه مصرف انرژی در بخشهای کشاورزی و صنعت ایران
دوره 36، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 287-300
https://doi.org/10.22067/jead.2022.74585.1111
سمیه نقوی
چکیده در دنیای امروز، انرژی نقـش برجسـتهای در زمینـههـای مختلف اقتصادی و سیاسی ایفا میکند. نقشی که بسیاری از کشورها را گرفتار اقتصاد تک محصولی و عـوارض ناشـی از آن و برخی دیگر را دچار مشکلات هزینهای ناشی از افزایش قیمت انرژی نموده و در نگاهی کلانتر، حتـی مناسبات و مناقشات کشورها در سـطح بـینالملـل را متـأثر ساخته است. باتوجه به محدودیت منابع انرژی پایانپذیر و نقش آن در رشد اقتصادی، استفاده بهینه از آن، یک هدف مهم در توسعه اقتصادی هر کشور میباشد. بنابراین شناخت عوامل مؤثر بر تغییرات مصرف انرژی ضروری بوده و این امر مستلزم تجزیه مصرف و بررسی سهم اثرساختاری، تولیدی و شدت انرژی در تغییرات مصرف انرژی است. در مطالعه حاضر با استفاده از شاخص دیویژیای میانگین لگاریتمی (LMDI)، به تجزیه سهم اثرساختاری، تولیدی و شدت انرژی در تغییرات مصرف انرژی بخشهای صنعت و کشاورزی و سپس با استفاده از شاخص جداسازی (Decoupling) به بررسی رابطه بین مصرف انرژی و رشد تولید ناخالص داخلی در این دو بخش پرداخته شده است. نتایج تجزیه مصرف انرژی در بخش صنعت نشان داد در بیشتر سالهای مورد مطالعه، اثر شدت انرژی و در بخش کشاورزی اثر تولیدی بیشترین نقش را در تجزیه مصرف انرژی داشته است. حالتهای مختلف شاخص جداسازی و عوامل مؤثر بر مصرف انرژی در بخش صنعت و کشاورزی میتواند بهعنوان شواهدی برای تلاش کشورها، جهت جداسازی قوی و ذخیره انرژی بخش صنعت و کشاورزی مورد استفاده قرار گیرند. پیشرفت تکنولوژی و نوآوری میتواند وابستگی رشد بخشها به مصرف انرژی را کاهش دهد.
مطالعه ارتباط غیر خطی مصرف انرژی و تورم در بخش کشاورزی
دوره 35، شماره 3، پاییز 1400، صفحه 259-272
https://doi.org/10.22067/jead.2021.68041.1036
نیوشا نراقی، رضا مقدسی، امیر محمدی نژاد
چکیده با توجه به اهمیت نهادههای کشاورزی به ویژه انرژی در بازار قیمت محصولات کشاورزی، در این مقاله رابطه مصرف انرژی و تورم بخش کشاورزی ایران در قالب مدل غیرخطی مارکوف-سوئیچینگ با استفاده از دادههای فصلی طی دوره زمانی 1395-1370 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یکی از دلایل مهم استفاده از مدل مارکوف-سوئیچینگ، غیرخطی بودن سری زمانی قیمت محصولات کشاورزی و وجود نوسانات مختلف طی سالهای مورد مطالعه است. به طور کلی نتایج مدل نشان میدهد مصرف انرژی و تورم بخش کشاورزی رابطهای غیرخطی و نامتقارن دارند و تورم کشاورزی در دو رژیم مختلف، رفتار متفاوتی بر جای میگذارند. شواهد تجربی نشان میدهد که شوک ناشی از مصرف انرژی در هر دو رژیم اول (نرخ رشد تورم پایین) و رژیم دوم (نرخ رشد تورم بالا) تاثیر معنادار منفی بر تورم کشاورزی دارد، در حالیکه تأثیر مصرف انرژی بر تورم کشاورزی در رژیم نرخ رشد تورم بالا کمتر از رژیم نرخ رشد تورم پایین است. همچنین براساس نتایج حاصل از براورد مدل مارکوف-سوئیچینگ، احتمال ماندگاری در رژیم دوم، 93 درصد و احتمال گذار از این رژیم به رژیم اول 7 درصد است و نرخ تورم کشاورزی در دو رژیم مورد نظر وابسته به دوره قرارگیری آنها بوده است که برای سیاست گذاری اقتصاد در حوزه کشاورزی حائز اهمیت میباشد. در نتیجه، برنامهریزان و سیاستگذاران باید به این عدم تقارن در نرخ تورم کشاورزی توجه داشته باشند تا با استفاده از ابزارهای سیاست گذاری مناسب، ثبات قیمت در بخش کشاورزی را تا حد ممکن افزایش دهند.
راهکارهای دستیابی به کشاورزی کمکربن در ایران
دوره 33، شماره 2، تابستان 1398، صفحه 151-163
https://doi.org/10.22067/jead2.v0i0.70778
افسانه نیکوکار، آیلین تاج نیا
چکیده هدف از این پژوهش ارائه راهکارهایی برای دستیابی به کشاورزی کمکربن در ایران است. بدین منظور ابتدا عوامل اثرگذار بر انتشار کربن با استفاده از دادههای سری زمانی 1393-1368 و الگوهای اتورگرسیو با وقفه توزیعی3 و تصحیح خطا4 شناسایی شدهاند. سپس با توجه به نحوه اثرگذاری این عوامل بر انتشار کربن، راهکارهایی برای دستیابی به کشاورزی کمکربن در ایران ارائه شده است. نتایج نشاندهنده یک رابطه U وارون در بلندمدت بین انتشار کربن و مصرف انرژی در این بخش است. همچنین حداکثر مقدار آستانه مصرف انرژی، معادل 98/46 میلیون بشکه نفت خام است. در حال حاضر عملکرد بخش کشاورزی بیشتر از این سطح است و نشان میدهد که اثر تکنولوژی بر اثرات مقیاس و ترکیب غالب شده است. لذا انتظار میرود که با افزایش مصرف انرژی، انتشار کربن از طریق بهبود تکنولوژی بهتدریج کاهش یابد. نتایج نشان میدهد که نرخ رشد ارزشافزوده بخش کشاورزی در بلندمدت و کوتاهمدت تأثیری بر انتشار کربن ندارد. همچنین شاخص توسعه مالی بر انتشار کربن در بلندمدت تأثیر منفی دارد و در کوتاهمدت اثری ندارد. اما اثر شاخص باز بودن تجارت بر انتشار کربن در بلندمدت و کوتاهمدت مثبت است و فرضیه پناهگاه آلودگی را تأیید میکند. با توجه به نتایج پژوهش، افزایش حجم اعتبارات بخش خصوصی، تغییر الگوی تجارت با در نظر گرفتن مزیتهای زیستمحیطی و استفاده از برنامههای انرژی سبز، به عنوان راهکارهایی برای دستیابی به کشاورزی کمکربن در ایران پیشنهاد میشوند.
