با همکاری انجمن اقتصاد کشاورزی ایران
نویسنده = زینب شکوهی
اقتصاد کشاورزی

بررسی حباب قیمتی گوشت در ایران: کاربرد مدل فضا-حالت

دوره 36، شماره 2، تابستان 1401، صفحه 157-167

https://doi.org/10.22067/jead.2022.72570.1083

زینب شکوهی، محمد حسن طرازکار

چکیده حباب‌های قیمتی و نوسانات قیمت محصولات کشاورزی از چالش‌های مهمی است که می‌تواند رفاه مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین، در این مطالعه، حباب‌های قیمت در سه محصول پروتئینی اصلی، یعنی گوشت گوسفند، گوشت گاو و مرغ، با استفاده از مدل فضا-حالت بر اساس فیلتر کالمن با استفاده از داده‌های ماهانه از سال 1380 تا 1399 مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا، به ترتیب قیمت جو، قیمت کنسانتره، جوجه یکروزه و ذرت را به عنوان نهاده‌های مهم مورد استفاده برای تولید گوشت گوسفند، گاو و مرغ در نظر گرفته شد. همچنین از نرخ واقعی ارز و قیمت واقعی نفت در مدل استفاده شده است. نتایج نشان دهنده تفاوت ساختارهای در حباب‌های قیمتی مثبت و منفی، دوره و تعداد وقوع و فروپاشی حباب در موراد مورد مطالعه بود. همچنین بر خلاف قیمت مرغ، به این نتیجه رسیدیم که حباب قیمت گوشت گوسفند و گوساله نسبت به سطح قیمت قابل توجه نیست. در بازار گوشت مرغ علت اصلی حباب‌های قیمتی را می‌توان به دلیل اختلال در روند بازاریابی این محصولات، عدم شفافیت اطلاعات و دخالت‌های متناقض دولت در بازار دانست. برای مقابله با این مشکل، پیاده‌سازی اطلاعات بازار بصورت تجمیع شده از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌تواند ابزاری کارآمد در جهت حل چالش مذکور در نظر گرفته شود. علاوه بر این، مداخله دولت باید به جای کنترل قیمت‌ها، اصلاح ساختار بازار باشد.

اقتصاد کشاورزی

بررسی اثر نامتقارن قیمت ذرت بر قیمت گوشت مرغ در ایران

دوره 35، شماره 2، تابستان 1400، صفحه 193-204

https://doi.org/10.22067/jead.2021.69872.1031

زینب شکوهی، محمد حسن طرازکار، فاطمه نصرنیا

چکیده از آنجایی که نهاده ذرت بالاترین سهم را در هزینه خوراک طیور دارد، چگونگی اثرگذاری تغییرات قیمت آن بر قیمت گوشت مرغ همواره مد نظر سیاستگذاران بوده است. پاسخ به اینکه آیا ارتباط میان این دو قیمت یک ارتباط متقارن و یا نامتقارن است و شدت این اثرگذاری چگونه است از جمله مواردی است که در اتخاذ سیاست­های مناسب جهت تنظیم بازار این محصول حائز اهمیت است. بنابراین در این مطالعه با انجام آزمون­های تشخیصی در ابتدا چگونگی انتقال قیمت ذرت بر قیمت گوشت مرغ با استفاده از داده­های ماهیانه بین سال‌های 1371- 1398 مورد آزمون قرار گرفت. نتایج آزمون­های تشخیصی، برتری الگوی غیرخطی نسبت به خطی و فرم نمایی با دو رژیم انتقال را نسبت به سایر مدل­ها نشان دادند. در نهایت نتایج برآورد مدل نشان داد که مقدار آستانه­ای قیمت گوشت مرغ برابر 28800 تومان می­باشد و تاثیر قیمت ذرت پس از گذار از رژیم اول و مقدار آستانه­ای، افزایش چشمگیری خواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می­شود دولت قبل از اتخاذ هر گونه سیاستی چگونگی ارتباط میان قیمت ذرت و گوشت مرغ را با توجه به مقدار آستانه­ای تعیین نماید و سپس با استفاده از سیاست­هایی همچون سیاست­های ارزی و تجاری و بویژه تعرفه­های گمرکی، ثبات قیمت را در بازار نهاده ذرت ایجاد نماید. البته ایجاد ثبات در بازار گوشت مرغ در سطوح بالاتر از آستانه مستلزم حمایت­ها و نظارت­های گسترده­تری نسبت به سطوح پایین­تر از آن است. همچنین وجود چسبندگی قیمت در بازار گوشت مرغ موجب انتقال شوک­های وارده بر این بازار تا چند دوره متوالی خواهد شد و لزوم ثبات بازار این محصول را به منظور تأمین امنیت غذایی یادآور می­گردد.

ارزیابی رقابت افقی و عمودی در سنجش ساختار بازار: مطالعه موردی بازار محصولات لبنی در ایران

دوره 32، شماره 3، پاییز 1397، صفحه 237-246

https://doi.org/10.22067/jead2.v32i3.71718

زینب شکوهی، امیرحسین چیذری، مهدی امیری

چکیده در مطالعات ساختار بازار عمدتاً ساختار افقی برای یک محصول مورد ارزیابی قرار می­گیرد. در حالی‌که رفتار غیررقابتی در بازار لزوماً در ارتباط با رفتار افقی نیست و ساختار افقی تنها بخشی از قدرت بازاری را نشان می‌دهد. در حقیقت آنچه که به عنوان قدرت بازاری از آن یاد می‌شود حاصل مجموع رقابت­های افقی و عمودی در سطوح مختلف بازار است. بنابراین هدف از این مطالعه بررسی ساختار افقی و عمودی در بازار فراوده­های لبنی شامل شیر، ماست و پنیر پاستوریزه با استفاده از شاخص لرنر و الگوی چانه‌زنی انحصار دو جانبه است. برای این منظور داده­های مورد نیاز در دوره زمانی 1370 تا 1391 به کار گرفته شد و نتایج نشان داد که ساختار افقی بازار این سه محصول از حالت رقابتی فاصله داشته و تولیدکنندگان قادر هستند قیمت این محصولات را بالاتر از هزینه نهایی تولید قرار دهند. همچنین نتایج الگوی چانه­زنی نشان دهنده قدرت چانه­زنی بالاتر فراوری کنندگان در شکل‌گیری قیمت این محصولات است به نحوی‌که بطور متوسط تقریب به 70 درصد از منافع ناشی از مبادله فرآورده‌های لبنی متعلق به فرآوری‌کنندگان و 30 درصد از آن سهم مصرف‌کنندگان است. در این راستا، تشکیل سازمان‌های مستقل دولتی و یا غیردولتی در حمایت از مصرف‌کنندگان و مطالعه راهکارهای مناسب برای عملیاتی کردن قوانین موجود در حمایت از مصرف‌کنندگان پیشنهاد می­شود.

برآورد اریب تجمیع در سیستم تقاضای تقریباً ایده آل برای انواع گوشت در ایران

دوره 26، شماره 1، بهار 1391

https://doi.org/10.22067/jead2.v1391i1.14104

حبیب الله سلامی، علی محمد جعفری، زینب شکوهی

چکیده در حالی‌که نادیده‌گرفتن اثرات توزیع درآمدی در الگوی تقاضای جمعی عموماً منجر به اریب شدن پارامترهای تخمینی میشود و در نتیجه این الگوها به درستی عکس‌العمل خانوارها را منعکس نمی‌نماید، با این حال در مطالعات تجربی تقاضا بندرت به مشکل اریب تجمیع در توابع تقاضا توجه شده و بسادگی از آن چشم‌پوشی شده است. هدف این مطالعه برآورد اریب جمع‌سازی در تابع تقاضای انواع گوشت خانوارهای ایرانی و بررسی معنی-داری این خطا و اثر آن بر کشش‌های قیمتی و درآمدی است. این کار در چارچوب تابع تقاضای AIDS برای انواع گوشت و با استفاده ازآمارهای دوره زمانی 1363 تا 1386 انجام شده است. نتایج نشان میدهد که تصحیح اریب تجمیع مخارج خانوارها بر پارامترهای تخمینی تابع تقاضا، خصوصاً کشش ها اثر قابل‌ملاحظه ای دارد.